عنوان : شناسایی مشخصات فیزیکی (بافت، وزن مخصوص، رطوبت) و شیمیائی  خاک در منطقه دارابکلا-مازندران

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد
(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)
تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :
(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)
فصل اول
مقدمه


1- مقدمه
جنگل یک بوم­سازگان طبیعی می باشد. بوم­سازگان طبیعی به منطقه­ای ناهمگن گفته می­گردد که اجزاء تشکیل­دهنده آن در زمان و مکان متنوع­اند. در حفظ چنین شرایطی، هر گونه دخالت بایستی با درک صحیح از آن مجموعه و شناخت کامل انجام پذیرد (عابدی، 1385؛ نمیرانیان، 1375).
جنگل­های شمال کشور که به جنگل­های ناحیه رویشی هیرکانی یا خزری- جنگلهای مرطوب شهرت یافته­اند، همچون نواری سبز حاشیه جنوبی دریای خزر و نیم­رخ شمالی رشته کوه البرز از آستارا تا گلیداغی را به طول تقریبی 800 کیلومتر و عرض 20 تا 70 کیلومتر و تا ارتفاع 2800 متری از سطح دریا پوشانده­اند و دارای بیش از 80 گونه درختی و 50 گونه درختچه­ای می­باشد (مروی مهاجر، 1384؛ ثابتی، 1373).
جاده­های جنگلی از الزامات مدیریت واحد جنگل محسوب می­شوند که در حمل و نقل چوب و بهره گیری از سایر خدمات جنگل تأثیر ویژه­ای را اعمال می­کنند (مجنونیان و همکاران، 1387 ؛ پارندس و جونز[1]، 2000؛ گلبارد و بلناپ[2]، 2003). در طراحی و ساخت جاده­های جنگلی بایستی توجه داشت که به بوم­سازگان و محیط زیست جنگل آسیب کمتری وارد گردد (اکبری و همکاران، 1387). توسعه پایدار و اجرای بهینه طرح­های جنگل­داری مستلزم ایجاد شبکه­هایی از جاده­های اصلی و فرعی می­باشد (جمشیدی­کوهساری و همکاران، 1387). خاک عمده­ترین مصالح ساختمانی راه­های جنگلی بوده و در عین حال بستر آن را تشکیل می­دهد. پوشش گیاهی استقرار یافته بر روی خاک هر منطقه نشان­دهنده پایداری خصوصیات مطلوب فیزیکی و شیمیایی خاک و نیز مساعد شدن شرایط اقلیمی می­باشد (کرمی، 1364؛ سهرابی، 1383). احداث جاده در یک منطقه جنگلی کوهستانی در واقع یک دخالت عمده در طبیعت دست نخورده و ناشناخته جنگل بوده و منجر به بهم زدن تعادل طبیعی می­گردد. به همین خاطر شناخت و آگاهی از ویژگی­های زمین­شناسی­، ریخت­شناسی و خاک­شناسی منطقه­ای که جاده از آن عبور می­کند از مهمترین عوامل موثر در اتخاذ تصمیم­های مناسب به مقصود کاهش هزینه­های سنگین ساخت جاده و گزینش شیوه­های اصولی در نگهداری و نیز بازسازی راه­های جنگلی می­باشد (جمشیدی­کوهساری و همکاران، 1387؛ مجنونیان و همکاران، 1387). در قسمت تعاریف و مفاهیم در ارتباط با جاده جنگلی، گونه توسکا و خاک جنگلی توضیحات کاملتری ارائه می­گردد.
 
1-2- مسأله
در بسیاری از مطالعاتی که در کشور ایران انجام شده، رویش درختان مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. این پژوهش به مطالعه ویژگی­های خاک جاده و خصوصیات رویشی درختان توسکای موجود در حاشیه جاده و توده داخل عرصه و نیز بالادست و پایین دست جاده و رو و پشت درختان به جاده می­پردازد و همبستگی خصوصیات خاک و پارامترهای رویشی نیز مطالعه گردید. کوشش این پژوهش در جهت یافتن پاسخ برای سوالات زیر می­باشد:
1- آیا بین رویش (ارتفاع کل، قطر برابر سینه، شروع شاخه دوانی، تقارن تاج و شادابی) گونه توسکای ییلاقی در حاشیه جاده­های جنگلی درجه 1 نسبت به درجه 2 تفاوت معنی­داری هست؟
2- آیا تفاوت معنی­داری بین اثر ویژگی­های خاک اطراف جاده و درون عرصه بر رویش درختان توسکا هست؟
 
1-3- فرضیات
1- بین تغییر عرض جاده و اندازه رویش درختان توسکا حاشیه جاده ارتباط معنی­داری هست.
2- اثر تغییرات فیزیکی و شیمیایی خاک در حاشیه جاده بر رویش توسکا معنی­دار می باشد.
1-4- اهداف
1- شناسایی مشخصات فیزیکی (بافت، وزن مخصوص، رطوبت) و شیمیائی (pH ،Ec ، آهک، کلسیم، منیزیم، نیتروژن، فسفر و پتاسیم) خاک در منطقه دارابکلا-مازندران
2- شناسایی وضعیت رویش درخت توسکا در حاشیه جاده
 
1-5- تعاریف و مفاهیم
1-5-1- دوایر سالانه
ویژگی­های رویشگاه به شکل متناسبی در پوشش گیاهی منعکس می­گردد و شاخص­های کیفیت را می­توان در پوشش گیاهی پیدا نمود نمود (بارنس[3]، 1998). رشد درخت ترکیبی از عوامل محیطی شامل بشر و طبیعت می­باشد که الگوی رویش درخت را در طول زمان تغییر می­دهد. با شناخت شرایط محیطی که توسط حلقه­های رویشی درختان نشان داده می­گردد بهتر می­توان شرایط محیطی را در آینده پیش­بینی نمود (عابدینی و همکاران، 1387 ؛ حبیبی بی بالانی، 1387). چوب نتیجه یک فرآیند بیولوژیکی می­باشد که تحت تاثیر دامنه گسترده­ای از عوامل ژنتیکی و محیطی رشد می­کند و ویژگی­های متفاوتی دارد. درک فرایندی که سبب رشد درختان می­گردد، به درک چگونگی پدید آمدن خصوصیات متفاوت چوب کمک می­کند (پانچس[4] ، 2004). تنش گیاهان در روی حلقه­های رویش بسته به نوع گونه، شکل رشد، موقعیت رویشگاه، نوع خاک، مبدا ژئولوژیکی و وقوع تنشهایی مانند مسمومیت، هجوم انگل ها، پای کوبی و فشرده شدن خاک متفاوت می­باشد (والتر[5] ، 1973).
 
1-5-2- جاده­های جنگلی
جاده­های جنگلی یکی از مهمترین مجراهای پراکنش گونه­های بومی بیگانه و مهاجم در جنگل بشمار می­طریقه (حسینی و همکاران، 1387؛ شاهنظری، 1385). جاد­ه­ها بعنوان شاهرگ­های حیاتی یک جامعه و نیز بعنوان مورد بسیار مهمی در مدیریت حفظ منظر محسوب می­گردند و در صورت عدم توسعه و گسترش آنها، حیات و توسعه اقتصادی و اجتماعی جامعه مختل خواهد گردید (نکویی مهر و همکاران، 1385؛ بدراقی، 1387 ؛ لوگو[6]، 2000). احداث جاده اثرات منفی زیست- محیطی مانند کاهش سطح جنگل در میکروکلیما، تخریب زهکشی طبیعی، تخریب خاک و رسوب آب رودخانه­ای و تغییر رژیم نوری، اسیدیته، رطوبت و غیره را در پی دارد (ایگان و همکاران[7]، 1998 ؛ وینکترام و همکاران[8]، 2007؛ کریم و ملک[9]، 2008)، اما جاده جنگلی، تنها راه دسترسی به جنگل و بهره گیری بهینه از مواهب آن می­باشد (ساریخانی، 1380). از طرفی جاده عاملی برای ارتباط درست با طبیعت می باشد که اثرات منفی آن را می توان با یک طراحی مناسب به اثرات مثبت تبدیل نمود. در اثر ساخت جاده­ها، خاک منطقه زیر و رو شده و تغییرات فیزیکی و شیمیایی قابل توجهی در آن به وجودمی آید که منجر به ایجاد شرایط رویشگاهی خاص در منطقه می­گردد (ثابتی، 1373). علاوه براین، با ساخت جاده­های جنگلی، نور بیشتری نیز وارد توده جنگلی شده و سبب رویش گونه­های نورپسند و سریع­الرشد نظیر توسکا، تمشک، کلهو و … در حاشیه جاده­ها می­گردد (شاهنظری، 1385؛ جانسون و همکاران[10]، 1975 ؛ لامونت و همکاران[11]، a 1994 ؛ پارندیس و جونز، 2000). درختان حاشیه جاده­ها در اثر برخورداری از نور اغلب افزایش رشد دارند. عرض جاده هم در این تغییرات تاثیرگذار می­باشد (شاهنظری، 1385 ). درختان در محیط باز زیتوده بیشتری تولید می­کنند و حجم درختانی که بصورت توده­ای زیست می­کنند کمتر از درختانی می باشد که در محیط باز به تنهایی رشد می­کنند (مصدق، 1375 )، درحالی که به دلیل اختصاص یافتن سطحی از رویشگاه تعدادی از درختان قطع شده و مقداری از توان تولیدی کاهش می­یابد (فورنیس و همکاران[12]، 1991). تاثیرگذاری بوم­شناختی ناشی از ساخت جاده در سطحی بیشتر از عرض جاده جنگلی به وقوع می­پیوندد (فورنیس و همکاران، 1991 ؛ فورمن و دبلینگر[13] ، 2000)، این احتمال هست که بدلیل زیر و رو شدن خاک و فراوانی ازت و همچنین ایجاد آرایشی پیوسته از حفرات در امتداد راه­های جنگلی و در نتیجه افزایش تعداد برگ­های درختان و توانایی فتوسنتز، تا حدودی تنوع زیستی اندازه و ابعاد درختان و موجودی حجمی توده­های جنگلی اطراف جاده افزایش یافته و بدین ترتیب بخشی از کاهش توان تولیدی رویشگاه (در اثر احداث جاده) بسته به جهت دامنه و گونه­های مختلف درختی جبران می­گردد. درحقیقت جهت جغرافیایی و شیب دامنه با تاثیری که بر مشخصات بوم­شناختی منطقه (خصوصیات خاک و اقلیم) موجب ایجاد تنوع در گونه­های درختی و تغییر تراکم و بیوماس آنها می­گردد (ساکایی[14] و همکاران، 2003). شبکه جاده­های جنگلی از عوامل مهم تقسیم­بندی جنگل به سری­ها، پارسلها و از امور مقدماتی تهیه طرحهای جنگل­داری بشمار می­رود. با در نظر داشتن مراتب فوق، در صورتیکه مدیریت و بهره­برداری اصولی از جنگل با آینده­نگری­های لازم همراه باشد، پس احداث جاده­های جنگلی از اولویت و اهمیت ویژه­ای برخوردار می­گردد (ساریخانی، 1380). راه­های جنگلی را بایستی در قالب طرح­های جنگلداری و برنامه­های جنگلشناسی و متناسب با روش بهره­برداری از جنگل و مدیریت سر زمین­، بعنوان عضو یا وسیله ارایه دهنده خدمات مقصود نمود (ساریخانی، 1378).
 

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد: بررسی دوام تیرهای بتن مسلح تقویت شده با GFRP تحت واکنش قلیایی سنگدانه ها

1-5-2-1 ضرورت احداث جاده­های جنگلی

ضرورت احداث جاده­های جنگلی به گونه اختصار شامل حفاظت موثر از جنگل، امکان دخالت­های عملی مدیریتی در امر پرورش و جوان­سازی جنگل، توسعه جنگل وجنگل­داری، اکوتوریسم، به حداکثر رساندن ارزش افزوده تولیدات و جلوگیری از ضایعات محصولات جنگلی و نگه داشتن اکوسیستم و به حداقل رساندن تخریب می­باشد (ساریخانی 1380).
 

1-5-2-2 انواع جاده­های جنگلی:

جاده­های جنگلی به دو دسته جاده­های اصلی جنگلی و جاده­های فرعی جنگلی تقسیم می­شوند. جاده­های اصلی جنگلی خود به سه دسته تقسیم می­شوند:
_ جاده اصلی جنگلی درجه یک: این جاده­ها اتصال حوزه­های آبخیز به جاده­های اصلی و فرعی عام­المنفعه را فراهم می­کند. عرض این جاده­ها 5/5 متر می­باشد. این نوع جاده پر ترافیک­ترین نوع جاده­های جنگلی می باشد که می­تواند براحتی تا اندازه 20000 وسیله نقلیه در سال را تحمل نمایند و در تمام طول سال قابل عبور و مرور می­باشند. تناژ قابل تحمل بر روی این جاده 40 تن می­باشد (ساریخانی 1380).
_ جاده درجه دو جنگلی: این جاده­ها یک طرفه بوده و داخل سری ایجاد ارتباط نموده گاهی هم سری­های مختلف را به یکدیگر مرتبط می­نمایند. عرض این جاده­ها 5/4متر می­باشد اندازه حجم ترافیک قابل تحمل این جادهها بیش از 10000 و کمتر از 20000 در سال می­باشد و در تمام فصول سال مگر در شرایط نامناسب قابل بهره گیری می­باشد. تناژ قابل تحمل بر روی آن 30 تن می­باشد (ساریخانی 1380).
­_ جاده درجه سه جنگلی: این جاده­ها به جاده­های شبکه­بندی نیز معروف هستند و یک­بانده اند. اندازه حجم ترافیک قابل تحمل در این جاده حدوداً تا 10000 وسیله نقلیه در سال می­باشد. در این جاده در شرایط مناسب در تمام فصول سال باز می باشد و تناژ قابل تحمل بر روی این جاده 25 تن می­باشد (ساریخانی 1380).
 
1-5-3- مشخصات گیاه­شناسی درخت توسکا
توسکای ییلاقی (Alnus subcordata) یکی از گونه­هایی می باشد که معمولا بعنوان گونه پیشگام آغاز کننده توالی ثانویه عمده در مناطق باز و اطراف جادهها و روی خاکهای واریزه­ای می­روید و از طریق تثبیت ازت بتدریج شرایط را برای حضور سایر گونه­ها در مراحل بعدی توالی فراهم می­سازد (ثابتی، 1373 ؛ زارع و حبشی، 1378؛ حسینی و جلیلوند 2007). این گونه در اثر رقابت نوری بهترین هرس طبیعی را در قیاس با سایر گونه­ها انجام داده و سبب افزایش طول تنه بدون شاخه و قیمت تجاری چوب می­گردد (دانشور و همکاران، 1386؛ پارساخو و همکاران، 1387). درخت توسکا، درختی می باشد از تیره توس (Betulaceae) و نیز از درختان سریع­الرشد جنگلهای شمال می­باشد. دیرزیستی این درخت کمتر از صد سال عمر و رشد حداکثر آنها تا 50 سالگی ادامه می­یابد. درختان توسکا اگر بطور منفرد و تک برویند در 20-15 سالگی و در جنگل­های انبوه از 35 سالگی بارور می­شوند. این گونه بذر سبک دارد که به سادگی پراکنده شده و امکان زادآوری را افزایش می­دهد. بیشتر زادآوری این گونه از طریق زادآوری با بذر می­باشد و این درختان جست و ریشه جوش تولید نمی­کنند اما دارای جستهای ساقه سریع­­الرشد می­باشند. توسکا در ایران دارای دو گونه می باشد که در جنگل­های خزری روییده و هر دو نام­های محلی واحدی دارند. ارتفاع گونه توسکای ییلاقی (Alnus subcordata) از چهل متر متجاوز می باشد. این گونه برای حفظ بوم­سازگان مناطق مردابی وزهکشی خاک، گونه­ای ارزشمند و مهم می باشد. درخت توسکای ییلاقی نورپسند، طالب خاک مرطوب و تاحدی غنی می باشد اما رطوبت خاک برایش مهمتر می باشد و حتی در زمین­های ماسه­ای کنار دریا نیز می­روید. قدرت جذب آب زیاد می باشد و مثل گونه اکالیپتوس یکی از مصارف عمده آن، کم کردن آب در زمین­های بسیار مرطوب و پرآب می باشد. توسکا اغلب در کنار رودخانه­ها، نزدیکی ساحل دریا و جاده­های جنگلی بیشتر از داخل توده­های جنگلی دیده می­گردد. این درخت بومی اروپا و خاورمیانه می باشد و در اغلب جنگل­های شمال ایران در جنگل­های خزری در نقاط مرطوب و دره ها هست و از قسمت­های ساحلی و جلگه تا ارتفاع 2000متر بالا می­رود (ثابتی، 1373).
 
1-5-4- خاک­شناسی جنگل
خاک بعنوان بخش مهمی از اکوسیستم شناخته شده و تأثیر مهمی در توسعه پوشش گیاهی جنگل دارد و منبع مواد غذایی مانند آب و مواد آلی و معدنی برای رشد گیاهان می­باشد (اسکون هولتز[15] و همکاران، 2000 ؛ معروفی، 1379؛ کارن و همکاران[16]، 1997). توسعه خاک و پوشش گیاهی مستقر بر روی آن فرایندی پیچیده می باشد که روی رشد گیاهان تاثیر مستقیم می­گذارد (مصدق، 1357). وزن مخصوص خاک در اثر فشردگی افزایش می­یابد (جعفری حقیقی، a-b1382؛ کوچ، 1386؛ برایس[17]، 2001). بهم فشردگی خاک یکی از عوامل موثر در اکثر عملیات­های جنگل می­باشد که در نتیجه ساخت جاده­ها و مسیرهای چوبکشی، تردد ماشین آلات جنگلی، برخورد مستقیم قطرات باران و انبساط خاک، تردد بشر و دام، وزن لایه­های خاک و درختان و درختچه­ها، بهره­برداری بی­رویه و.. . به وجودمی­آید و یکی از علل عمده کاهش ارزش خاک جنگلی و از هم پاشیدگی آن در نتیجه عملیات مختلف خاکی در جاده­های جنگلی می­باشد (برایس، 2001). مقاومت درخت پیش روی فشردگی خاک متناسب با خصوصیات همان گونه می باشد و درختان در درجات مختلف فشردگی خاک، واکنش­های متفاوتی از رویش را بروز می­دهند (واسترلوند[18]، 1985). واکنش در بعضی موردها باعث تاخیر در زادآوری و کاهش رشد درختان می­گردد (­مرادمند جلالی و بهمنی، 1387). آگاهی از ویژگی­های فیزیکی و مکانیکی خاک و تعیین مشخصات فنی آن، برای انجام عملیات جاده­سازی و تضمین پایداری آنها ضروری می باشد (مجنونیان و همکاران، 1387).
 
1-5-5- تعریف اصطلاحات بکار گرفته شده در پژوهش:
حاشیه جاده: فاصله حداکثر یک متری از لبه جاده
توده داخل عرصه: فاصله 5/1 برابری ارتفاع درختان اندازه گیری شده در حاشیه جاده در داخل جنگل که مکان انداره گیری درختان توسکا برای آمارگیری از درختان داخل توده می باشند.
بالا دست و پایین دست جاده: دو طرف جاده که در این پژوهش مورد مطالعه قرار گرفتند.
سمت رو به جاده درختان: سمتی از درختان که از طرف جاده قابل دید می باشد.
سمت پشت به جاده درختان: سمتی از درختان که عکس طرف رو به جاده می باشد.
[1]-Parendes & Jones
[2]-Gelbard & Belnap
[3]-Barnes
[4]-Punches
[5]-Walter
[6]-Lugo & sky
[7]-Egan et al
[8]-Venkatram et al
[9]-Karim & Mallik
[10]-Johnson et al
[11]-Lamont et al
[12]-Furniss
[13]-Forman & Deblinger
[14]-Sakai
[15]-Schoenholtz
[16]-Karen
[17]-Brais
[18]-Wasterlund
تعداد صفحه : 78
قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

دسته‌ها: عمران