بررسی ویژگیهای هیدروژئولوژیک پهنه گسل شمال تبریز و تاثیر آن بر آبخوانهای مجاور،در محدوده صوفیان تا بستان آباد

ساختارهای ناحیه شناسی، بویژه گسل‌ها، می توانند بر نفوذپذیری واحدهای ناحیه شناسی تاثیر گذاشته و فاکتور مهمی در جنبش آب و فرآیندهای هیدروژئولوژیکی باشند. هدف طبیعی این مطالعه، تعیین ویژگی‌ها و رفتار هیدروژئولوژیکی گسل شمال تبریز، تغییرات کیفیت و کمیت آب -زیرزمینی در دو سوی آن، تأثیر ظهور گسل بر منابع آب زیرزمینی مجاور آن و در نهایت تأثیر آن بر پراکنش و تمرکز فعالیت های انسانی طفیل به منابع آبی همجوار آنهاست. منطقه مورد مطالعه در شمالغرب ایران و در مجاورت کلانشهر تبریز واقع شده است و دربردارنده دو زون شرقی و غربی می شود که بر روی پهنه گسل شمال تبریز واقع شده اند.
گسل شمال تبریز، با امتداد شمالغرب-جنوبشرق، ساختار تکتونیکی برجسته ای در شمالغرب ایران محسوب می شود که با مکانیزم امتدادلغز راستگرد در مجاورت و شمال شهر تبریز واقع شده است. در شعبه شمالشرقی شهر تبریز، بخشی از امتداد گسل تبریز به دلیل تحریف کاربری اراضی پوشیده شده و قابل شناسایی نمی باشد. در این مطالعه، آزمون پمپاژ دراز مدت و سایر متدهای هیدروژئولوژیک سو شناسایی امتداد دقیق گسل بکار رفتند. بر بن نتایج حاصل از آزمون پمپاژ، چاههای پایش واقع در شعبه شمالی خطواره احتمالی گسل با وجود فاصله کمترشان به چاه پمپاژ نسبت به چاههای شعبه جنوبی، در اثر پمپاژ هیچ افتی در سطح آب زیرزمینی نشان نداده اند. این در حالیست که کلیه چاههای پایش واقع در شعبه جنوبی خطواره احتمالی گسل، متأثر از آزمون پمپاژ، نزول سطح آب را نشان داده اند. همچنین، تفاوت فاش در هم سطح آب زیرزمینی و کیفیت آن در طرفین خطواره گسل در فاصله بیشتر کم، می تواند دلیلی بر رفتار مانع وار گسل در مقابل جریان آب زیرزمینی افقی عرضی در این زون باشد.
پژوهش های هیدروژئولوژیک لاگ حفاری 51 حلقه چاه موجود در این زون و مطالعه هیدروژئوشیمیایی از نمونه های آب زیرزمینی آنها، نشان دهنده تأثیر بسیا عملکرد گسل شمال تبریز بر ویژگیهای هیدروژئولوژیک و کیفیت آب زیرزمینی آبخوان محلی می باشد. سنگ کف آبخوان در راستای عمود بر امتداد گسل و در فاصله ای کمتر از 200 متر، حدود 30 متر اختلاف هم سطح را نشان می دهد. همچنین، تغییرات بسیا در کیفیت آب زیرزمینی آبخوان طرفین گسل، نظریه رفتار مانع وار آن در روبرو جریان آب زیرزمینی افقی را تائید می نماید. بر بن نتایج حاصله، آب زیرزمینی لب شور شعبه شمالی از واحدهای مارنی میوسن ارتفاعات شمالی سرچشمه می گیرند، در حالیکه واحدهای توف شعبه جنوبی، شامل آب شیرین می باشند. در نهایت، نتایج حاصله سو جمع آوری الگو مفهومی هیدروژئولوژیک این زون بکار گرفته شدند.
زون غربی در شمالغرب شهر تبریز واقع شده و دربردارنده آبخوان آبرفتی آزاد مجاور پهنه گسل شمال تبریز می باشد. این مطالعه، نشان دهنده تاثیرات شگرف گسل شمال تبریز بر ویژگیهای هیدروژئولوژیک آبخوان محلی آن می باشد. تغییرات بسیا هم سطح سنگ کف آبخوان و نیز ضخامت اشباع آبخوان در فاصله کمتر از 200 متر، نشان دهنده شیب نزدیک به قائم و حرکات معکوس گسل می باشند. این حرکات باعث کاهش ضخامت اشباع آبخوان در شعبه شمالی گسل شده است. رفتار مانع وار گسل در روبرو جریان آب زیرزمینی افقی عرضی، باعث کانالیزه شدن جریان آب به موازات امتداد گسل شده است. همچنین تغییرات فاحش کیفیت آب طرفین گسل، وجود هر گونه ارتباط هیدرولیکی بین آنها از طریقه گسل را اجتناب می کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *