بررسی ویژگیهای هیدروژئولوژیک پهنه گسل شمال تبریز و تاثیر آن بر آبخوانهای مجاور،در محدوده صوفیان تا بستان آباد

ساختارهای زمین شناسی، بویژه گسل‌ها، می توانند بر نفوذپذیری واحدهای زمین شناسی تاثیر گذاشته و فاکتور مهمی در لرزش آب و فرآیندهای هیدروژئولوژیکی باشند. هدف واقعی این مطالعه، تعیین ویژگی‌ها و رفتار هیدروژئولوژیکی گسل شمال تبریز، تغییرات کیفیت و کمیت آب -زیرزمینی در دو سوی آن، تأثیر جلوه گسل بر منابع آب زیرزمینی مجاور آن و در نهایت تأثیر آن بر پراکنش و تمرکز فعالیت های انسانی طفیل به منابع آبی همجوار آنهاست. منطقه مورد مطالعه در شمالغرب ایران و در مجاورت کلانشهر تبریز واقع شده است و شامل دو زون شرقی و غربی می شود که بر روی پهنه گسل شمال تبریز واقع شده اند.
گسل شمال تبریز، با امتداد شمالغرب-جنوبشرق، ساختار تکتونیکی برجسته ای در شمالغرب ایران محسوب می شود که با مکانیزم امتدادلغز راستگرد در مجاورت و شمال شهر تبریز واقع شده است. در شعبه شمالشرقی شهر تبریز، بخشی از امتداد گسل تبریز به دلیل دگرگون سازی کاربری اراضی پوشیده شده و قابل شناسایی نمی باشد. در این مطالعه، آزمون پمپاژ دراز مدت و سایر متدهای هیدروژئولوژیک جهت شناسایی امتداد دقیق گسل بکار رفتند. بر اساس نتایج حاصل از آزمون پمپاژ، چاههای پایش واقع در شعبه شمالی خطواره احتمالی گسل با وجود فاصله کمترشان به چاه پمپاژ نسبت به چاههای شعبه جنوبی، در اثر پمپاژ هیچ افتی در سطح آب زیرزمینی نشان نداده اند. این در حالیست که کلیه چاههای پایش واقع در شعبه جنوبی خطواره احتمالی گسل، متأثر از آزمون پمپاژ، نزول سطح آب را نشان داده اند. همچنین، تفاوت فاش در تراز آب زیرزمینی و کیفیت آن در طرفین خطواره گسل در فاصله اغلب کم، می تواند دلیلی بر رفتار مانع وار گسل در مقابل جریان آب زیرزمینی افقی عرضی در این زون باشد.
جستجو های هیدروژئولوژیک لاگ حفاری 51 حلقه چاه موجود در این زون و مطالعه هیدروژئوشیمیایی از نمونه های آب زیرزمینی آنها، نشان دهنده تأثیر بیش عملکرد گسل شمال تبریز بر ویژگیهای هیدروژئولوژیک و کیفیت آب زیرزمینی آبخوان محلی می باشد. سنگ کف آبخوان در راستای عمود بر امتداد گسل و در فاصله ای کمتر از 200 متر، حدود 30 متر اختلاف تراز را نشان می دهد. همچنین، تغییرات بیش در کیفیت آب زیرزمینی آبخوان طرفین گسل، نظریه رفتار مانع وار آن در روبرو جریان آب زیرزمینی افقی را تائید می نماید. بر اساس نتایج حاصله، آب زیرزمینی لب شور شعبه شمالی از واحدهای مارنی میوسن ارتفاعات شمالی سرچشمه می گیرند، در حالیکه واحدهای توف شعبه جنوبی، شامل آب شیرین می باشند. در نهایت، نتایج حاصله جهت تدوین الگو مفهومی هیدروژئولوژیک این زون بکار گرفته شدند.
زون غربی در شمالغرب شهر تبریز واقع شده و شامل آبخوان آبرفتی آزاد مجاور پهنه گسل شمال تبریز می باشد. این مطالعه، نشان دهنده تاثیرات شگرف گسل شمال تبریز بر ویژگیهای هیدروژئولوژیک آبخوان محلی آن می باشد. تغییرات بیش تراز سنگ کف آبخوان و نیز ضخامت اشباع آبخوان در فاصله کمتر از 200 متر، نشان دهنده شیب نزدیک به قائم و حرکات معکوس گسل می باشند. این حرکات باعث کاهش ضخامت اشباع آبخوان در شعبه شمالی گسل شده است. رفتار مانع وار گسل در روبرو جریان آب زیرزمینی افقی عرضی، باعث کانالیزه گشتن جریان آب به موازات امتداد گسل شده است. همچنین تغییرات فاحش کیفیت آب طرفین گسل، وجود هر گونه ارتباط هیدرولیکی بین آنها از طریقه گسل را خودداری می کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *