بررسی شعر سیاسی ایران در فاصله سال‌های 1285-1320 ه.ش (بعد از مشروطه)

همانگونه که از نام پایان‌نامه یعنی "جستجو غزل سیاسی ایران در فاصله سال‌های 1285-1320 ه.ش " برمی‌آید، بنابراین بوده تا حتی‌المقدور زمینه‌های نظری و خاستگاه‌های غزل سیاسی پس از مشروطه مورد تدقیق و امعان نظر قرار گیرد. روشی که برای حصول بدین هدف مورد کاربرد قرار گرفته، روشی کتابخانه‌ای و مبتنی بر تجزیه متن بوده است . پایان‌نامه مذکورد در یک مقدمه و چهار فصل ترتیب یافته که فصول آن عبارتند از: فصل که به معرفی غزل به نام یک پدیده ادبی و ذکر خصوصیات آن و نیز به جستجو نقش غزل در تحولات اجتماعی اختصاص یافته و تلاش گردیده تا رهیافتی جامعه‌شناختی از پویش اجتماعی غزل ارائه گردید. چگونگی ارتباط عنصر شعری با عناصر موثر بر آن نظیر ساخت اجتماعی، فرهنگ و ساختار تشخص شعرگو، از مهمترین سئوالاتی است که این فصل در پی پاسخگوئی به آن برآمده و از همه مهمتر در این میان، توجه خاصی به تشخص شعرگو به نام نیروی خلاق در آفرینش غزل، مبذول گردیده است . در فصل دوم که به منظور تنویر ذهن خواننده نسبت به موضوع فراهم آمده، تلاش شده تا پیشینه غزل سیاسی قبل از مشروطه در دوران قاجاریه طفیل با ارائه نمونه‌های گویا از آن جستجو گردد و مهمترین خصوصیات ان نوع غزل، به طور مفصل ذکر شود. خصوصیاتی نظیرمدیحه‌سرایی شاعران در وصف پادشاهان، مغلق‌گویی و مغلق نویسی، مجرد بودن غزل از زمان و مکان و بی‌ارتباطی آن با واقعیت‌های اجتماعی و بی‌خبری شعرگو از زندگی روزمرهء مردم، همه از مختصات غزل آن دوره به شمار می‌راه که در ین فصل به کاوشی اطراف آنها پرداخته شده است . ولی در فصل سوم که در واقع فصل فطری پایان‌نامهء مذکور می باشد، خود در سه شعبه ترتبی یافته است . شعبه اول آن به جستجو مختصر تاریخ سیاسی ایران در سال‌های مورد بحث 1285-1320 ه.ش پرداخته تا ضمن آن زمینه‌های نظری تشنج مشروطه و علل ظهور شاعران سیاسی جدید، بیشتر شناخته گردد. شعبه دوم به ارائه تصویری از خصوصیات شعری میان بند‌های مورد بحث و وجه تمایز آن با اشعار قبلی اختصاص یافته و ضمن آن خصوصیاتی نظیر: اجتماعی شدن غزل، انقلاب روحی و معنوی شاعران، آسان شدن زبان غزل و تسلسل آن با دردهای توده و عوض شدن پارادایم حاکم بر ادبیات اجتماعی مورد تاکید قرارگرفته است . شعبه سومنیز به جستجو سیر انقلاب غزل بعد از مشروطه از افق مفاهیم تا تختخواب مصادیق پرداخته است . و مفاهیمی نظیر آزادی، یک دندگی، عدالت و وطن را در گذر غزل آن دوره وارد گشته است . ذکر مهمترین اشعار سیاسی بعد از مشروطه در سایهء تناسب موضوعی از عمده اهداف این شعبه بوده است . به علاوه اینکه در این شعبه ضمن نقل اشعار شاران مختلف ، بعضا دیدگاههای خاص آنان در مورد مسائل مختلف مورد بحث واقع گردیده است . فصل چهارم نیز که در واقع تکمله‌ایست بر همه بحث ، به شرح سرگذشت شاعران سیاسی در سال‌های 1285-1320 ه.ش .، اختصاص یافته و ضمن آن شرح احوال مختصری از ایشان را ارائه گردیده است . نتیجه کلی از مباحث مطروحه، به نشان دادن چگونگی گذار اندیشهء ادبی - اجتماعی از دوران خمود و بی‌تفاوت قبل از مشروطیت به دوران پرتحرک و فعال بعد از مشروطه و تاثیر وافر آن در غزل، خلاصه شده است .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *