فتوحات مسلمانان در قلمرو ساسانیان تا فتح نهاوند

ساختار طبقاتی اجتماع ایران عصر ساسانی، ضعف ایدئولوژیکی، ظهور بحران و تشنج در شرع زرتشت ، رشد نظام فئودالی بویژه پس از اصلاحات کسری انوشیروان، کاهش تولیدات کشاورزی، بیمار شدن اقتصاد ایران بر اثر نارضایتی توده‌های مردم و جنگ‌های بلندمدت ایران و روم، مراسم‌گرایی و عشرت‌زدگی شاهنشاهان ساسانی و بزرگان تیسفون از مهمترین علتهایی هستند که دولت ساسانی را به تجزیه و تفرقه دچار ساختند. پیامدها و نمودهای این مسائل را در اختلافات سیاسی و مذهبی سردمداران مداین، شکستن سدهای دجله به علت بی‌توجهی، اشاعه بیماری طاعون، رایج خرافات و اوهام، کشتار خاندان سلطنت و صاحب شدن شدن پی در پی پایتخت می‌توان رویت کرد. "فره‌الهه" و "مساله از تخمه ساسان بودن" از موانع عمده‌ای بود که اجازه نمی‌داد مردی هشیار و سیاستمدار زمام امور ایران را دست بگیرد. ساختار پیچیده و صندوق ایران مانعی بود که حتی اصلاحگری چون مزدک نتوانست آن را دگرگون سازد. برخلاف سیر اجتماع ایران در سده ششم میلادی در عربستان جهان رو به سویی دیگر داشت در این زمان دولت جوان و نیرومند اسلامی بر محور یک "عالم‌بینی روشن" و "ایدئولوژی پویا" شکل گرفت و قبایل عرب را از کثرت به اتصال رساند و شمشیرهای آنان را همسو ساخت به سخن دیگر در روزگاری که تیسفون مداین گشته بود یثرب مدینه می‌شد. جهاد در اسلام ارزش والایی داشت ، جهاد غنیمت دنیایی و سعادت اخروی را بدنبال داشت و هر مسلمانی آن را وظیفه شرعی خود می‌دانست . در این عصر عربستان از نظر مذهبی، سیاسی، اقتصادی و نظامی به مرحله‌ای رسا بود که بایستی پای از جزیره‌العرب فراتر می‌نهاد. تلاقی مسلمانان با حکومتهای پیر و فرسوده ایران و روم امری تحرز‌ناپذیر بود و برای آنان یک ضرورت تاریخی و حیاتی بود. در روزگار خلافت ابوبکر مسلمانان به ایران حمله کردند و در مدتی کمتر از نیم قرن سرتاسر عالم ایرانیان را به صاحب شدن درآوردند. در این تحقیق به پژوهش و توضیح فتوحات مسلمانان تا سال 21 ه.ق‌یعنی سال فتح نهاوند پرداختیم. اعراب در همه پیکارها باستثنای پل برنده میدان کارزار بودند. بسیا بر گفته‌های پیش عواملی نظیر عصبیت قبیله‌ای و قومی، مهارت در تیراندازی، طاقت در جنگهای جثه به جثه، وجود فرماندهان برازنده و دلیر، داشتن معلومات دقیق جغرافیایی، سبکباری، تسریع بسیا در جابجایی و نقل مکان از علتهای پیروزی اعراب بودند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *