فتوحات مسلمانان در قلمرو ساسانیان تا فتح نهاوند

ساختار طبقاتی جامعه ایران عصر ساسانی، ضعف ایدئولوژیکی، ظهور بحران و تشنج در شریعت زرتشت ، رشد نظام فئودالی بویژه پس از اصلاحات کسری انوشیروان، کاهش تولیدات کشاورزی، بیمار شدن صرفه جویی ایران بر اثر نارضایتی توده‌های مردم و پیکار‌های بلندمدت ایران و روم، مراسم‌گرایی و عشرت‌زدگی شاهنشاهان ساسانی و بزرگان تیسفون از مهمترین علتهایی هستند که دولت ساسانی را به تجزیه و تفرقه ابتلاء ساختند. پیامدها و نمودهای این مسائل را در اختلافات سیاسی و مذهبی سردمداران مداین، شکستن سدهای دجله به علت بی‌توجهی، نشر بیماری طاعون، رواج خرافات و اوهام، کشتار جماعت سلطنت و تصاحب شدن پی در پی پایتخت می‌توان رویت کرد. "فره‌اله" و "مساله از دانه ساسان بودن" از موانع عمده‌ای بود که اجازه نمی‌داد مردی هشیار و سیاستمدار زمام امور ایران را دست بگیرد. ساختار پیچیده و جعبه ایران مانعی بود که حتی اصلاحگری چون مزدک نتوانست آن را دگرگون سازد. برخلاف سیر جامعه ایران در سده ششم میلادی در عربستان عالم رو به سویی دیگر داشت در این زمان دولت جوان و نیرومند اسلامی بر محور یک "عالم‌بینی روشن" و "ایدئولوژی پویا" شکل گرفت و قبایل عرب را از کثرت به اتحاد رساند و شمشیرهای آنان را همسو ساخت به سخن دیگر در روزگاری که تیسفون مداین گشته بود یثرب مدینه می‌شد. جهاد در اسلام ارزش والایی داشت ، جهاد غنیمت دنیایی و سعادت اخروی را بدنبال داشت و هر مسلمانی آن را وظیفه قانونی خود می‌دانست . در این عصر عربستان از نظر مذهبی، سیاسی، اقتصادی و نظامی به مرحله‌ای رسیده بود که بایستی پای از جزیره‌العرب فراتر می‌نهاد. تصادف مسلمانان با حکومتهای پیر و فرسوده ایران و روم امری احتراز‌ناپذیر بود و برای آنان یک ضرورت تاریخی و حیاتی بود. در روزگار امپراتوری ابوبکر مسلمانان به ایران حمله کردند و در مدتی کمتر از نیم قرن سرتاسر عالم ایرانیان را به تصاحب درآوردند. در این تحقیق به جستجو و توضیح فتوحات مسلمانان تا سال 21 ه.ق‌یعنی سال فتح نهاوند پرداختیم. اعراب در همه پیکارها باستثنای پل برنده میدان کارزار بودند. افزون بر گفته‌های پیش عواملی مانند عصبیت قبیله‌ای و قومی، مهارت در تیراندازی، تحمل در جنگهای کالبد به کالبد، وجود فرماندهان برازنده و دلیر، داشتن معلومات دقیق جغرافیایی، سبکباری، تسریع بیش در انتقال و نقل مکان از علتهای پیروزی اعراب بودند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *